شرح - از مجلسى ره - قوله « من ولد في الاسلام فهو عربى » يعنى اخبار وارده در مدح عرب شامل حال او مىشود در صورتى كه بر دين حق باشد و گر چه در نژاد عجم باشد زيرا اخبار بسيارى وارد شده است كه آنها به زبان عرب محشور شوند و هر كه بدين حق نباشد به زبان غير عرب محشور شود گر چه از نژاد عرب باشد . قوله « و من كان له عهد فخفر » خفر بمعنى وفادارى و نقض عهد هر دو آمده است و بهر دو معنى جزاء در كلام محذوفست و علتش بجاى آن نشسته است يعنى هر كس از طرف هر مسلمانى عهد امان دارد و عهد و پيمان او رعايت شود رعايت هم عهد با رسول خدا ( ص ) شده است يعنى آزاد كرده او است زيرا او است كه دستور داده است بحفظ امانش و او را از قتل آزاد كرده است و مولاى او محسوبست و اگر عهد و پيمان او نقض شود باز هم عهد و پيمان رسول خدا ( ص ) نقض شده است زيرا كه وابسته و پناه داده او است . قوله « و من دخل في الاسلام طوعا فهو مهاجر » - يعنى در اين زمان كه حكم هجرت بر داشته شده است يا مقصود اينست كه بطور مطلق ثواب مهاجر دارد و احترام او را دارد پايان نقل از مجلسى ره . من گويم عربى و مولى و مهاجر از عناوين متداوله ايست كه در صدر حكومت اسلامى داراى عرف و احكامى بوده است و هر كدام معنى مخصوصى در عرف مسلمانان دوران خلفاء داشته و اين اعتبارات از دوران عمر بوجود آمد كه دفتر حقوق وضع كرد و ميان افراد مسلمانان جدائى انداخت و براى مهاجران حقوق بيشترى مقرر كرد و براى عرب مقام ارجمندى اعتبار كرد و براى همين مقرر شد كه هر مسلمان غير عربى هم بايد خود را مولى و وابسته يك خاندان عربى ثبت كند تا اعتبار اسلامى داشته باشد . و بتعبير ديگر مليت اسلام همان عربيت محسوب ميشد و ديگر مسلمانان بايد خود را وابسته و آزاد كرده عربها معرفى كنند تا اينكه مسلمانان درجه 2 محسوب شوند و البته حقوق كامله اجتماعى شامل حال موالى نميشد و احكام مخصوصى داشتند اين همه دوئيت و تفرقه و پراكندگى را عمر بوجود آورد و در اين باره تصويب نامه‌ها و فرمانها و بخشنامه‌ها صادر كرد و تخم فساد و دشمنى را كاشت و پايه اختلافات طبقاتى را نهاد . و اين خبر و اخبار ديگر در مقام الغاء اين اعتبارات و اعلام تساوى عموم مسلمانان و برادرى و برابرى همگانست و ميفرمايد هر مسلمانى عربست و مولى هر آن كسى است كه عهد و امانى در اسلام دارد و هر كس هم كافر باشد و برغبت مسلمان شود مهاجر محسوب شود .